Phát triển thị trường vốn: Mở lối cho startup lên sàn
Để phát triển thị trường vốn Việt Nam theo chiều sâu và bền vững, các chuyên gia cho rằng cần tạo ra một làn sóng IPO mới, đồng thời mở rộng cánh cửa niêm yết cho các doanh nghiệp công nghệ và startup – những ngôi sao tăng trưởng tiềm năng của nền kinh tế số.
Động lực thực sự đến từ dòng vốn nội
Tại Đối thoại Chứng khoán thường niên 2025, ông Phạm Lưu Hưng, Kinh tế trưởng SSI, đã có những chia sẻ sâu sắc về động lực tăng trưởng của thị trường. Theo ông, việc khối ngoại bán ròng không phải là tín hiệu bất thường, mà có thể là động thái chốt lời khi thị trường đạt đỉnh hoặc do dòng vốn toàn cầu dịch chuyển sang các thị trường lớn hơn như Trung Quốc.
Thống kê từ năm 2022 cho thấy khối ngoại đã bán ròng gần 8 tỷ USD. Trong khi đó, dòng vốn ETF kỳ vọng sau nâng hạng chỉ ước tính khoảng 1-2 tỷ USD. Con số này khá khiêm tốn so với tiềm năng thực sự của thị trường, đặc biệt là khi so sánh với lượng tiền gửi khổng lồ của người dân.
Ông Hưng nhấn mạnh rằng, động lực bền vững của chứng khoán Việt Nam phải đến từ nội lực. Tỷ lệ vốn hóa thị trường cổ phiếu trên tiền gửi của Việt Nam hiện chỉ là 0,57 lần, thấp hơn nhiều so với các nước trong khu vực. “Nếu chỉ 5% tổng tiền gửi dân cư, tương đương 15 tỷ USD, dịch chuyển sang chứng khoán, quy mô thị trường đã có thể tăng gấp nhiều lần lượng vốn ngoại kỳ vọng từ nâng hạng”, ông Hưng phân tích.
Mở đường cho doanh nghiệp mới: Cần một làn sóng IPO bùng nổ
Ở phía cung hàng hóa cho thị trường, việc phát triển thị trường vốn đòi hỏi một làn sóng IPO mới, tương tự giai đoạn 2016–2017 nhưng với chất lượng và sự minh bạch cao hơn. Đây là chìa khóa để làm mới và tăng sức hấp dẫn cho sàn chứng khoán.
Nới điều kiện niêm yết cho doanh nghiệp công nghệ lên sàn
Một trong những đề xuất đột phá được đưa ra là nới lỏng các điều kiện niêm yết, đặc biệt là yêu cầu doanh nghiệp phải có lợi nhuận trong 2 năm liên tiếp. Quy định này đang là rào cản lớn đối với các doanh nghiệp công nghệ lên sàn.
Các startup thường trong giai đoạn đốt tiền để tăng trưởng, chiếm lĩnh thị phần và chưa thể có lãi ngay. Ông Hưng cho rằng:
“Không thể đòi hỏi startup phải có lãi trước khi lên sàn. Họ cần vốn để phát triển, và thị trường chứng khoán chính là nơi cung cấp nguồn lực này”.
Việc nới lỏng quy định sẽ tạo cơ hội cho những doanh nghiệp sáng tạo này tiếp cận nguồn vốn đại chúng.
Hoàn thiện hệ sinh thái để thu hút dòng vốn chất lượng
Để phát triển thị trường vốn một cách toàn diện, Việt Nam không chỉ cần hàng hóa mới mà còn phải xây dựng một hệ sinh thái đầu tư chuyên nghiệp. Nhiệm vụ trọng tâm là tái cấu trúc cơ cấu nhà đầu tư, khuyến khích nhà đầu tư cá nhân chuyển dịch từ giao dịch trực tiếp sang ủy thác cho các quỹ đầu tư chuyên nghiệp.
Bên cạnh đó, việc đa dạng hóa sản phẩm là yếu tố sống còn. Các chuyên gia đề xuất mở rộng thêm các sản phẩm đầu tư mới như:
- Trái phiếu cơ sở hạ tầng: Huy động vốn cho các dự án trọng điểm quốc gia.
- Các chỉ số phái sinh mới: Dựa trên các rổ chỉ số quốc tế như FTSE EMGBI, JPMorgan GBI-EM Global Diversified.
- Các quỹ ETF mới: Liên kết với các loại tài sản khác như vàng, tài sản mã hóa để đáp ứng nhu cầu đa dạng hóa và phòng ngừa rủi ro.
Một thị trường với hạ tầng hiện đại, sản phẩm phong phú và khung pháp lý minh bạch sẽ là thỏi nam châm thu hút dòng vốn chất lượng cao, cả trong và ngoài nước, từ đó giảm thiểu biến động và tăng trưởng ổn định hơn.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
1. Tại sao việc nới lỏng điều kiện niêm yết lại quan trọng với các startup?
Các startup thường ưu tiên tăng trưởng và mở rộng quy mô hơn là lợi nhuận tức thời, đòi hỏi nguồn vốn đầu tư lớn ban đầu. Việc loại bỏ yêu cầu lợi nhuận 2 năm liên tiếp cho phép các công ty đổi mới, tiềm năng cao này tiếp cận nguồn vốn từ thị trường chứng khoán để tài trợ cho sự phát triển, đây là yếu tố then chốt để kiến tạo nên những “ngôi sao tăng trưởng” của nền kinh tế số.
2. Nguồn vốn nào được xem là động lực chính cho thị trường chứng khoán Việt Nam?
Theo chuyên gia từ SSI, động lực tăng trưởng bền vững của thị trường phải đến từ dòng vốn nội. Với quy mô tiền gửi dân cư lớn, chỉ cần một phần nhỏ (khoảng 5%, tương đương 15 tỷ USD) dịch chuyển sang kênh chứng khoán đã có thể tạo ra tác động lớn hơn nhiều so với dòng vốn ngoại kỳ vọng từ việc nâng hạng thị trường.
3. Ngoài IPO, cần làm gì để phát triển thị trường vốn một cách toàn diện?
Để phát triển thị trường vốn toàn diện, thị trường cần tái cấu trúc cơ cấu nhà đầu tư bằng cách khuyến khích đầu tư qua các quỹ chuyên nghiệp. Đồng thời, việc mở rộng danh mục sản phẩm như trái phiếu cơ sở hạ tầng, các chỉ số phái sinh và ETF liên quan đến tài sản mới sẽ giúp đa dạng hóa lựa chọn, thu hút dòng vốn chất lượng cao và tăng tính ổn định cho thị trường.
