Ngành Ngân Hàng Bước Vào Cuộc Đua Tăng Vốn Theo Chuẩn Basel 3
Báo cáo mới nhất từ BSC Research chỉ ra rằng ngành ngân hàng Việt Nam đang đứng trước một cuộc đua tăng vốn quy mô lớn. Động lực chính đến từ việc Thông tư 14/2025, áp dụng chuẩn mực an toàn vốn quốc tế Basel 3, sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 15/9, mở ra một giai đoạn phát triển mới với nhiều thách thức và cơ hội.
Bối cảnh Ngành Ngân Hàng 2025: Tín Dụng Sôi Động và Áp Lực NIM
Tính đến cuối quý III/2025, tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống đã đạt 13,4% so với đầu năm, với quy mô hơn 17,7 triệu tỷ đồng. Đáng chú ý, tín dụng cho lĩnh vực bất động sản tăng vọt 25,4%, chiếm tỷ trọng kỷ lục 10,4% tổng dư nợ.
Lợi thế thuộc về nhóm ngân hàng có tỷ trọng cho vay bất động sản cao
Trong môi trường chính sách tiền tệ nới lỏng, các ngân hàng có tỷ trọng cho vay chủ đầu tư lớn như TCB, VPB, SHB, và HDB đã ghi nhận những kết quả kinh doanh tích cực. Điển hình là VPB với mức tăng trưởng tín dụng riêng lẻ lên đến 29% và kỳ vọng chạm mốc lịch sử 35% vào cuối năm 2025.
Biên lãi ròng (NIM) suy giảm
Tuy nhiên, biên lãi ròng (NIM) lại đối mặt với áp lực suy giảm. Việc Ngân hàng Nhà nước bơm ròng lượng lớn vốn qua thị trường mở với kỳ hạn dài hơn đã đẩy mặt bằng lãi suất liên ngân hàng lên cao. Cùng với đó, chi phí vốn từ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) cũng không còn rẻ, buộc nhiều nhà băng phải tăng lãi suất cho vay để bảo vệ NIM.
Chuyển Dịch Chiến Lược: Tăng Thu Ngoài Lãi và Mở Rộng Hệ Sinh Thái
Khi NIM khó có thể quay lại thời kỳ hoàng kim trên 4%, các ngân hàng đang tích cực chuyển hướng sang các nguồn thu ngoài lãi để đảm bảo tăng trưởng lợi nhuận.
Xu hướng tự chủ mảng bảo hiểm
Một xu hướng nổi bật là việc các ngân hàng tự thành lập công ty bảo hiểm nhân thọ riêng. Sau thành công của Techcombank với TCLife, VPB cũng đã công bố kế hoạch tương tự và VIB được dự báo sẽ sớm tham gia. BSC đánh giá thị trường bảo hiểm Việt Nam còn nhiều dư địa tăng trưởng, với mục tiêu GDP bình quân đầu người đạt 5.400 – 5.500 USD vào năm 2026.
Tìm kiếm động lực từ các mảng kinh doanh mới
Các lĩnh vực mới như sàn giao dịch vàng và tài sản mã hóa cũng được xem là động lực dài hạn. Hiện đã có 5 công ty chứng khoán thuộc hệ sinh thái ngân hàng (TCBS, VPBS, HDBS, SSI, VIX) thành lập pháp nhân để triển khai mảng này, dù hành lang pháp lý vẫn đang trong giai đoạn hoàn thiện.
Chuẩn Basel 3 – Yếu Tố Then Chốt Thúc Đẩy Cuộc Đua Tăng Vốn
Thông tư 14/2025 về chuẩn Basel 3 là yếu tố quyết định, báo hiệu một làn sóng tăng vốn mạnh mẽ sắp diễn ra trong ngành. Giai đoạn 2025 – 2030, các ngân hàng sẽ phải báo cáo song song cả Basel 2 và Basel 3, trước khi thay thế hoàn toàn từ 01/01/2030.
Yêu cầu về tỷ lệ an toàn vốn (CAR) cao hơn
Quy định mới yêu cầu tỷ lệ an toàn vốn CAR tối thiểu là 8%, nhưng sẽ tăng lên 10,5% sau khi áp dụng bộ đệm bảo toàn vốn (tăng dần lên 2,5% trong 4 năm). Mức này vẫn còn khoảng cách khá xa so với CAR trung bình 19% của các nước ASEAN đã áp dụng Basel 3, trong khi CAR của hệ thống ngân hàng Việt Nam hiện chỉ khoảng 12%. Điều này tạo ra áp lực tăng vốn rất lớn.
Lợi thế cho các ngân hàng được nới room ngoại
Trong bối cảnh đó, những ngân hàng có khả năng thu hút vốn từ cổ đông ngoại sẽ chiếm ưu thế vượt trội. Việc Chính phủ có thể nới room sở hữu nước ngoài (FOL) lên 49% và Nghị định 245/2025 không cho phép ‘khóa’ FOL ở mức thấp hơn hiện tại sẽ làm tăng sức hấp dẫn của cổ phiếu ngân hàng.
BSC Research duy trì khuyến nghị khả quan cho ngành ngân hàng nhưng nhấn mạnh sự phân hóa sẽ ngày càng rõ rệt. Cuộc đua tăng vốn để đáp ứng chuẩn Basel 3 sẽ là yếu tố quyết định vị thế cạnh tranh dài hạn. BSC dự báo lợi nhuận toàn ngành sẽ tăng trưởng 14,7% trong năm 2025 và 17,6% trong năm 2026. Các ngân hàng có hệ sinh thái đa dạng, bộ đệm vốn lớn và định giá hấp dẫn như MBB, VPB, TCB được ưu tiên lựa chọn.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
1. Vì sao ngành ngân hàng phải bước vào cuộc đua tăng vốn mới?
Ngành ngân hàng cần tăng vốn để đáp ứng các yêu cầu khắt khe hơn về tỷ lệ an toàn vốn (CAR) theo chuẩn Basel 3, được quy định tại Thông tư 14/2025, có hiệu lực từ ngày 15/9/2025. Việc này nhằm nâng cao sức khỏe tài chính và năng lực quản trị rủi ro theo chuẩn quốc tế.
2. Tỷ lệ an toàn vốn CAR tối thiểu theo chuẩn Basel 3 là bao nhiêu?
Theo quy định mới, tỷ lệ CAR tối thiểu là 8%. Tuy nhiên, khi cộng thêm bộ đệm bảo toàn vốn (tăng dần lên 2,5%), mức CAR tối thiểu mà các ngân hàng phải đáp ứng trên thực tế sẽ là 10,5%, chưa kể bộ đệm phản chu kỳ có thể được áp dụng thêm.
3. Những cổ phiếu ngân hàng nào được BSC Research đánh giá cao trong giai đoạn tới?
BSC Research ưu tiên các cổ phiếu ngân hàng có hệ sinh thái năng động, khả năng bán chéo sản phẩm cao, bộ đệm vốn lớn và định giá hấp dẫn. Các mã cổ phiếu được nêu tên bao gồm MBB, VPB và TCB.
