Cuộc Đua Tăng Vốn Ngân Hàng: Cơ Hội Nào Từ Chuẩn Basel 3?
Bối Cảnh Tín Dụng & Thách Thức Biên Lãi Ròng (NIM)
Tăng trưởng tín dụng bất động sản bùng nổ
Đến cuối quý III/2025, tín dụng toàn nền kinh tế đã tăng 13,4% so với đầu năm, đạt quy mô hơn 17,7 triệu tỷ đồng. Đáng chú ý, lĩnh vực kinh doanh bất động sản ghi nhận mức tăng trưởng 25,4%, với dư nợ vượt 1,8 triệu tỷ đồng, chiếm tỷ trọng kỷ lục 10,4% tổng tín dụng.
Sự sôi động của thị trường bất động sản và chính sách tiền tệ nới lỏng đã tạo lợi thế cho các ngân hàng có tỷ trọng cho vay chủ đầu tư cao. Những cái tên như TCB, VPB, SHB, và HDB được hưởng lợi rõ rệt, trong đó VPB gây ấn tượng với mức tăng trưởng tín dụng riêng lẻ 29% và kỳ vọng chạm mốc 35% vào cuối năm 2025.
NIM suy giảm, ngân hàng tìm hướng đi mới
Năm 2025 chứng kiến chi phí vốn tăng lên khi lãi suất liên ngân hàng duy trì ở mức cao và chi phí huy động CASA không còn rẻ. Điều này đã gây áp lực trực tiếp lên biên lãi ròng (NIM) của toàn ngành, khiến nhiều ngân hàng phải điều chỉnh tăng lãi suất cho vay để bảo vệ lợi nhuận.
Khi triển vọng NIM khó quay lại thời kỳ hoàng kim trên 4%, các ngân hàng đang đẩy mạnh chiến lược đa dạng hóa nguồn thu ngoài lãi. Xu hướng nổi bật là việc tự thành lập công ty bảo hiểm nhân thọ, như Techcombank với TCLife hay kế hoạch của VPB, để tối ưu hóa hệ sinh thái bán chéo.
Chuẩn Basel 3 Tại Việt Nam: Yêu Cầu Vốn Cao Hơn
Thông tư 14/2025 và lộ trình áp dụng
Từ ngày 15/09/2025, Thông tư 14/2025 chính thức có hiệu lực, đưa ngành ngân hàng Việt Nam tiến tới áp dụng chuẩn Basel 3. Lộ trình chuyển đổi sẽ diễn ra song song với Basel 2 trong giai đoạn 2025 – 2030 và thay thế hoàn toàn sau ngày 01/01/2030. Một số ngân hàng tiên phong như VCB, TPB, và VPB đã đăng ký áp dụng sớm.
Tỷ lệ an toàn vốn (CAR) theo chuẩn mới
Quy định mới yêu cầu tỷ lệ an toàn vốn (CAR) tối thiểu là 8%, trong đó vốn cấp 1 phải đạt ít nhất 6%. Đặc biệt, bộ đệm bảo toàn vốn sẽ tăng dần lên 2,5% trong 4 năm, đẩy CAR tối thiểu thực tế lên mức 10,5%. Con số này vẫn còn khoảng cách khá xa so với mức CAR trung bình 19% của các nước ASEAN đã áp dụng Basel 3, trong khi hệ thống ngân hàng Việt Nam chỉ đạt khoảng 12%.
Triển Vọng Cổ Phiếu Ngân Hàng 2026 và Cuộc Đua Tăng Vốn
Lợi thế trong cuộc đua tăng vốn điều lệ ngân hàng
Khoảng cách về CAR so với khu vực báo hiệu một làn sóng tăng vốn mạnh mẽ sắp diễn ra. Lợi thế sẽ thuộc về các ngân hàng có khả năng thu hút vốn ngoại, đặc biệt khi quy định cho phép nới room sở hữu nước ngoài (FOL) lên 49% và không cho phép “khóa” room ở mức thấp hơn hiện tại.
Việc Ngân hàng Nhà nước đồng thời sửa đổi Thông tư 22/2019 để đồng bộ các chỉ số rủi ro (NSFR, LCR, LEV) với Basel 3 là bước đệm quan trọng. Điều này giúp hệ thống tiệm cận nhóm ASEAN-5 và chuyển dần từ cơ chế hạn mức tín dụng sang cơ chế thị trường, nơi các ngân hàng có vốn lớn sẽ chiếm ưu thế tuyệt đối.
Khuyến nghị và dự báo lợi nhuận
BSC Research duy trì khuyến nghị khả quan cho ngành ngân hàng nhưng lưu ý sự phân hóa sẽ ngày càng rõ rệt. Lợi nhuận trước thuế toàn ngành được dự báo tăng 14,7% trong năm 2025 và 17,6% vào năm 2026. Nhóm cổ phiếu ngân hàng 2026 được ưu tiên là những đơn vị có hệ sinh thái năng động và bộ đệm vốn lớn như MBB, VPB, và TCB.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
1. Tại sao các ngân hàng phải tham gia cuộc đua tăng vốn?
Các ngân hàng cần tăng vốn để đáp ứng yêu cầu cao hơn về tỷ lệ an toàn vốn (CAR) theo Thông tư 14/2025, vốn được xây dựng dựa trên chuẩn Basel 3. Việc này nhằm tăng cường sức khỏe tài chính và khả năng chống chịu rủi ro của hệ thống.
2. Chuẩn Basel 3 tại Việt Nam ảnh hưởng như thế nào đến người gửi tiền?
Việc áp dụng Basel 3 giúp hệ thống ngân hàng trở nên an toàn và minh bạch hơn. Điều này gián tiếp bảo vệ quyền lợi của người gửi tiền bằng cách giảm thiểu rủi ro đổ vỡ và nâng cao năng lực quản trị của các tổ chức tín dụng.
3. Cổ phiếu ngân hàng nào tiềm năng trong giai đoạn 2025-2026?
Theo BSC Research, các ngân hàng có lợi thế cạnh tranh lớn như MBB, VPB, và TCB được đánh giá cao. Đây là những ngân hàng sở hữu hệ sinh thái đa dạng, khả năng bán chéo tốt, bộ đệm vốn dày và còn dư địa tăng trưởng hấp dẫn.
