“`html
Điều tra lẩn tránh thuế thép HRC: Tương lai ngành thép?
Cuộc điều tra lẩn tránh thuế thép HRC Trung Quốc chính thức khởi động
Bộ Công Thương đã chính thức vào cuộc điều tra hành vi lẩn tránh thuế thép HRC có xuất xứ từ Trung Quốc, sau khi nhận được hồ sơ kiến nghị từ hai ông lớn ngành thép là Hòa Phát (HPG) và Formosa Hà Tĩnh. Quyết định này mở ra một chương mới cho cuộc chiến phòng vệ thương mại, có khả năng định hình lại thị trường thép Việt Nam trong thời gian tới.
Theo Cục Phòng vệ Thương mại, Bản câu hỏi điều tra đã được gửi đến các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu nước ngoài. Đây là bước đi cần thiết trong quy trình kéo dài tối đa 9 tháng, bắt đầu từ ngày 27/10/2025, để làm rõ các dấu hiệu gian lận thương mại.
Hé lộ chiêu thức lẩn tránh thuế thép tinh vi
Nguồn cơn của cuộc điều tra bắt nguồn từ biện pháp thuế chống bán phá giá (CBPG) theo mã vụ việc AD20, vốn chỉ áp dụng cho thép cán nóng (HRC) khổ hẹp (dưới 1.880mm) từ Trung Quốc, với mức thuế từ 19,38% – 27,83%.
Tuy nhiên, một khoảng trống đã xuất hiện. Các nhà nhập khẩu đã chuyển hướng sang nhập khẩu thép cán nóng khổ rộng (trên 1.880mm) để né thuế. Lượng thép này sau đó được đưa về Việt Nam gia công, cắt thành khổ hẹp để sử dụng, thực chất là hành vi lẩn tránh thuế thép HRC một cách có chủ đích.
Hệ quả là lượng HRC khổ rộng nhập từ Trung Quốc tăng đột biến kể từ tháng 3/2025. Thống kê chỉ trong 7 tháng đầu năm 2025 cho thấy lượng nhập khẩu đã tăng gấp 18 lần so với cùng kỳ năm 2024, gây áp lực cạnh tranh không lành mạnh lên các nhà sản xuất trong nước.
Hòa Phát và Formosa đồng loạt kiến nghị
Trước tình trạng nhập khẩu ồ ạt với giá rẻ, Hòa Phát và Formosa đã không thể ngồi yên. Giá thép HRC từ Trung Quốc chỉ khoảng 490 USD/tấn, thấp hơn đáng kể so với mức giá của Hòa Phát (526 USD/tấn) và Formosa (519 – 528 USD/tấn).
Động thái quyết liệt từ doanh nghiệp nội địa
Hồ sơ kiến nghị của hai doanh nghiệp này đã được cơ quan chức năng xác nhận hợp lệ vào tháng 9/2025. Nội dung kiến nghị chỉ rõ dấu hiệu lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại và đề xuất mở rộng phạm vi áp thuế chống bán phá giá thép sang cả sản phẩm HRC khổ rộng.
Đây được xem là một hành động “tuyên chiến” mạnh mẽ của các nhà sản xuất thép nội địa nhằm bảo vệ thị trường và đảm bảo môi trường cạnh tranh công bằng.
Tác động đa chiều nếu mở rộng phạm vi áp thuế
Nếu Bộ Công Thương ra quyết định mở rộng phạm vi áp thuế, bức tranh ngành thép Việt Nam sẽ có nhiều thay đổi đáng kể, tạo ra cả cơ hội và thách thức cho các nhóm doanh nghiệp liên quan.
Lợi ích kép cho Hòa Phát và Formosa
Theo Chứng khoán Vietcap, Hòa Phát và Formosa sẽ là những bên hưởng lợi trực tiếp. Việc áp thuế sẽ giúp giảm áp lực từ hàng nhập khẩu giá rẻ, tạo điều kiện cho hai doanh nghiệp này cải thiện sản lượng tiêu thụ nội địa và có thể tăng giá bán sản phẩm.
Thách thức cho các doanh nghiệp tôn mạ
Ở chiều ngược lại, các doanh nghiệp sản xuất tôn mạ, vốn sử dụng HRC làm nguyên liệu đầu vào chính, có thể đối mặt với khó khăn. Chi phí sản xuất của họ có nguy cơ tăng lên khi nguồn cung HRC giá rẻ bị hạn chế, ảnh hưởng đến biên lợi nhuận và khả năng cạnh tranh.
Kết luận
Cuộc điều tra thép HRC Trung Quốc đang ở giai đoạn đầu nhưng đã thu hút sự quan tâm lớn từ thị trường. Quyết định cuối cùng của Bộ Công Thương sau 9 tháng điều tra sẽ có tác động sâu sắc đến chuỗi cung ứng ngành thép. Liệu một hàng rào phòng vệ thương mại vững chắc hơn có được thiết lập để bảo vệ sản xuất trong nước hay không, câu trả lời sẽ sớm được làm rõ.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
1. Tại sao Bộ Công Thương lại điều tra thép HRC từ Trung Quốc?
Bộ Công Thương tiến hành điều tra dựa trên kiến nghị của Hòa Phát và Formosa về nghi ngờ có hành vi lẩn tránh thuế chống bán phá giá. Cụ thể, các nhà nhập khẩu được cho là đã nhập thép HRC khổ rộng (không bị áp thuế) rồi cắt nhỏ lại để sử dụng như thép khổ hẹp (bị áp thuế).
2. Nếu thuế được mở rộng, ai sẽ được lợi và ai bị ảnh hưởng?
Nếu thuế được mở rộng sang HRC khổ rộng, các nhà sản xuất nội địa như Hòa Phát và Formosa sẽ hưởng lợi do giảm cạnh tranh từ hàng giá rẻ. Ngược lại, các doanh nghiệp tôn mạ sử dụng HRC làm đầu vào có thể bị ảnh hưởng tiêu cực do chi phí nguyên vật liệu tăng.
3. Quá trình điều tra sẽ kéo dài trong bao lâu?
Theo quy định, quá trình điều tra hành vi lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại sẽ kéo dài không quá 9 tháng, kể từ ngày khởi xướng điều tra là 27/10/2025.
“`
