Vì sao tiền gửi ngân hàng token hóa khó vượt qua Stablecoin?

Tiền gửi ngân hàng token hóa, một khái niệm mới nổi trong lĩnh vực tài chính, đang thu hút sự chú ý nhưng cũng đối mặt với nhiều hoài nghi. Mặc dù các ngân hàng lớn đang thử nghiệm, giáo sư Omid Malekan từ Trường Kinh doanh Columbia đã bày tỏ quan điểm thẳng thắn rằng sản phẩm này khó có thể cạnh tranh với stablecoin. Theo ông, những hạn chế cố hữu về mặt kỹ thuật và tính linh hoạt khiến tiền gửi ngân hàng token hóa trở thành một lựa chọn kém ưu việt hơn.

Sự Khác Biệt Cốt Lõi: Bảo Mật và Tính Linh Hoạt Của Stablecoin

Stablecoin đã khẳng định vị thế là một loại tài sản quan trọng trong hệ sinh thái tiền điện tử. Omid Malekan chỉ ra rằng, từ góc độ trách nhiệm pháp lý, các stablecoin được thế chấp quá mức (overcollateralized) mang lại sự an toàn cao hơn. Các nhà phát hành stablecoin phải duy trì dự trữ tiền mặt hoặc tương đương tiền mặt theo tỷ lệ 1:1, một nguyên tắc bảo vệ mạnh mẽ hơn so với mô hình dự trữ phân đoạn (fractional reserve) của các ngân hàng thương mại truyền thống.

Bảo Mật Vượt Trội của Stablecoin

Mô hình dự trữ toàn phần của stablecoin tạo nên một lớp bảo vệ vững chắc cho người nắm giữ. Điều này trái ngược với các ngân hàng dự trữ phân đoạn, nơi chỉ một phần nhỏ tiền gửi được giữ lại, gây ra rủi ro tiềm ẩn trong trường hợp rút tiền hàng loạt. Khía cạnh bảo mật này là một lợi thế đáng kể mà tiền gửi ngân hàng token hóa khó có thể tái tạo.

Composability: Yếu Tố Quyết Định

Một điểm khác biệt quan trọng nữa là tính composability (khả năng kết hợp và tương tác) của stablecoin. Chúng có thể dễ dàng chuyển đổi qua lại trong toàn bộ hệ sinh thái tiền điện tử và tích hợp vào vô số ứng dụng. Ngược lại, tiền gửi ngân hàng token hóa thường bị kiểm soát chặt chẽ bằng các cơ chế cấp phép và quy định KYC (Biết khách hàng của bạn), hạn chế đáng kể chức năng và khả năng tương tác của chúng. Điều này biến chúng thành một sản phẩm có tính đóng, kém linh hoạt hơn nhiều.

Tiền Gửi Ngân Hàng Token Hóa: Hạn Chế Từ Quy Định Đến Ứng Dụng

Giáo sư Malekan ví von tiền gửi ngân hàng token hóa giống như một “tài khoản séc mà bạn chỉ có thể viết séc cho những khách hàng khác của cùng một ngân hàng”. Điều này làm nổi bật sự hạn chế về khả năng sử dụng và phạm vi tiếp cận của chúng.

Hạn Chế Giao Dịch và Quyền Riêng Tư

Omid Malekan đặt câu hỏi về mục đích thực sự của tiền gửi ngân hàng token hóa khi chúng không thể phục vụ hầu hết các hoạt động tài chính quan trọng. Chúng gần như vô dụng cho các thanh toán xuyên biên giới, không thể phục vụ nhóm người không có tài khoản ngân hàng (unbanked), và thiếu khả năng composability hoặc atomic swaps (trao đổi nguyên tử) với các tài sản khác. Đặc biệt, chúng không thể được sử dụng trong tài chính phi tập trung (DeFi), nơi tính mở và tự do giao dịch là yếu tố cốt lõi.

Tiềm Năng RWA và Hạn Chế Hiện Tại

Mặc dù lĩnh vực tài sản thế giới thực token hóa (RWA), bao gồm các tài sản vật chất hoặc tài chính được token hóa trên blockchain như tiền tệ fiat, bất động sản, cổ phiếu, trái phiếu, hàng hóa và nghệ thuật, được dự báo sẽ tăng lên 2 nghìn tỷ USD vào năm 2028 theo Ngân hàng Standard Chartered, tiền gửi ngân hàng token hóa hiện tại chưa thể tận dụng tối đa tiềm năng này. Những hạn chế về quyền truy cập và chức năng làm suy yếu khả năng tích hợp của chúng vào hệ sinh thái RWA rộng lớn hơn.

Cuộc Đua Lợi Suất: Stablecoin vs. Ngân Hàng Truyền Thống

Một yếu tố cạnh tranh khác mà tiền gửi ngân hàng token hóa phải đối mặt là sự hiện diện của các stablecoin có khả năng sinh lời. Giáo sư Malekan lập luận rằng các nhà phát hành stablecoin sẽ tìm cách chia sẻ lợi suất theo một cách nào đó, ngay cả khi phải “lách” các quy định cấm lợi suất trong Đạo luật Stablecoin GENIUS. Việc này có thể dưới hình thức các chương trình thưởng khác nhau cho khách hàng.

Áp Lực Từ Lợi Suất Hấp Dẫn

Với mức lợi suất tiết kiệm trung bình tại các ngân hàng bán lẻ ở Mỹ hoặc Anh hiện đang dưới 1%, bất kỳ sản phẩm nào mang lại lợi suất cao hơn đều trở nên cực kỳ hấp dẫn đối với khách hàng. Điều này tạo ra một áp lực lớn lên các sản phẩm ngân hàng truyền thống, bao gồm cả tiền gửi ngân hàng token hóa, vốn có thể khó cung cấp lợi suất cạnh tranh do các quy định và mô hình kinh doanh hiện tại.

Phản Ứng Từ Ngành Ngân Hàng

Ngành công nghiệp ngân hàng đã tích cực phản đối các stablecoin có lợi suất, lo ngại rằng việc các nhà phát hành stablecoin chia sẻ lãi suất với khách hàng sẽ làm xói mòn thị phần của họ. Sự phản đối này đã gây ra nhiều tranh cãi, điển hình là lời chỉ trích từ giáo sư Austin Campbell của Đại học New York. Ông cáo buộc ngành ngân hàng đang sử dụng áp lực chính trị để bảo vệ lợi ích tài chính của mình, thường là phải trả giá bằng lợi ích của khách hàng bán lẻ. Điều này cho thấy cuộc chiến giành giật thị phần giữa tài chính truyền thống và các giải pháp tài chính dựa trên blockchain đang ngày càng gay gắt.

Tóm lại, quan điểm của Omid Malekan cho thấy tiền gửi ngân hàng token hóa đang đối mặt với những thách thức đáng kể để có thể thực sự cạnh tranh với stablecoin. Mặc dù tiềm năng của tài sản thế giới thực token hóa (RWA) là rất lớn, nhưng để tiền gửi ngân hàng token hóa phát huy hết giá trị, chúng cần khắc phục các hạn chế về tính linh hoạt, composability và khả năng sinh lời. Ngược lại, stablecoin, với mô hình bảo mật mạnh mẽ và khả năng tích hợp sâu rộng vào hệ sinh thái tiền điện tử, đang dần khẳng định vị thế dẫn đầu trong việc cung cấp một giải pháp tiền tệ số hiệu quả và linh hoạt. Thị trường tài chính đang thay đổi nhanh chóng, và việc quan sát cách các ngân hàng thích nghi với những đổi mới này sẽ rất thú vị.

Câu hỏi thường gặp về Tiền gửi ngân hàng token hóa và Stablecoin

1. Tiền gửi ngân hàng token hóa là gì?
Tiền gửi ngân hàng token hóa là số dư tài khoản ngân hàng được ghi lại trên một blockchain. Mục đích là để số hóa các khoản tiền gửi truyền thống, cho phép chúng được giao dịch hoặc sử dụng trong môi trường kỹ thuật số, nhưng thường vẫn chịu sự kiểm soát và quy định của ngân hàng phát hành.

2. Tại sao Omid Malekan cho rằng stablecoin vượt trội hơn tiền gửi ngân hàng token hóa?
Omid Malekan lập luận rằng stablecoin vượt trội nhờ tính bảo mật cao hơn (thường được thế chấp 1:1 hoặc quá mức), tính composability (khả năng tương tác và sử dụng rộng rãi trong hệ sinh thái tiền điện tử) và tiềm năng sinh lời. Ngược lại, tiền gửi ngân hàng token hóa bị hạn chế về chức năng, thường có cấp phép và kiểm soát KYC, làm giảm tính linh hoạt và khả năng ứng dụng của chúng.

3. Tài sản thế giới thực token hóa (RWA) có liên quan như thế nào đến tiền gửi ngân hàng token hóa và stablecoin?
Tài sản thế giới thực token hóa (RWA) là khái niệm rộng hơn, bao gồm việc token hóa nhiều loại tài sản vật chất và tài chính trên blockchain. Stablecoin là một dạng RWA (tiền tệ fiat được token hóa). Tiền gửi ngân hàng token hóa cũng thuộc loại RWA, nhưng theo Malekan, hiện tại chúng chưa thể tận dụng tối đa tiềm năng của RWA do những hạn chế về tính linh hoạt và khả năng tích hợp vào hệ sinh thái tài chính phi tập trung rộng lớn hơn.