VEAM và Honda: Lợi Nhuận Khủng và Rủi Ro Từ Xe Xăng

VEAM và Honda: Mối Quan Hệ ‘Cộng Sinh’ và Thách Thức Phía Trước

Mối quan hệ giữa VEAM và Honda từ lâu đã là trụ cột tài chính cho Tổng Công ty Máy động lực và Máy nông nghiệp Việt Nam (VEAM). Tuy nhiên, khi thị trường xe xăng truyền thống đang đối mặt với nhiều thách thức, sự phụ thuộc này lại trở thành một rủi ro tiềm ẩn, đe dọa đến sự ổn định của ‘két sắt tiền mặt’ ngành cơ khí.

Lợi nhuận của VEAM: Phụ thuộc lớn vào cổ tức liên doanh

VEAM được mệnh danh là ‘két sắt tiền mặt’ của ngành cơ khí không phải nhờ vào hoạt động kinh doanh cốt lõi, mà chủ yếu đến từ các khoản cổ tức kếch xù từ những công ty liên doanh hàng đầu. Trong đó, Honda Việt Nam (HVN) là nguồn thu quan trọng nhất, mang lại phần lớn lợi nhuận cho tổng công ty.

Cơ cấu sở hữu và nguồn thu

VEAM hiện đang nắm giữ cổ phần đáng kể tại các ‘ông lớn’ của ngành ô tô, xe máy Việt Nam. Cụ thể, VEAM sở hữu 30% vốn tại Honda Việt Nam, 20% tại Toyota Việt Nam và 25% tại Ford Việt Nam. Sự góp mặt này biến VEAM thành một nhà đầu tư tài chính hơn là một đơn vị sản xuất thuần túy.

Số liệu năm 2023 đã cho thấy rõ sự phụ thuộc này. Dù doanh thu thuần của VEAM chỉ đạt 3.744 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế lại lên đến 5.617 tỷ đồng. Sự chênh lệch đáng kinh ngạc này đến từ khoản lãi 6.118 tỷ đồng trong các công ty liên doanh, với Honda Việt Nam đóng vai trò chủ chốt.

Doanh số xe Honda sụt giảm – Báo động đỏ cho VEAM

Nền tảng vững chắc mà liên doanh VEAM và Honda tạo ra đang có dấu hiệu lung lay khi doanh số của hãng xe Nhật Bản liên tục sụt giảm. Đây là một tín hiệu cảnh báo trực tiếp đến nguồn lợi nhuận chính của VEAM trong tương lai gần.

Thực trạng kinh doanh đáng lo ngại của Honda

Trong năm tài chính kết thúc vào tháng 3/2024, doanh số xe máy của Honda Việt Nam đã giảm 17% so với cùng kỳ. Mảng kinh doanh ô tô cũng không khả quan hơn khi chứng kiến sự sụt giảm doanh số ở hầu hết các mẫu xe chủ lực. Tình hình kinh tế khó khăn chung và sự thay đổi trong thói quen người tiêu dùng là những nguyên nhân chính.

Sự sụt giảm này không chỉ ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh của Honda mà còn trực tiếp tác động đến khoản cổ tức mà VEAM nhận được hàng năm, vốn là ‘nguồn sữa’ nuôi sống cả tổng công ty.

Rủi ro của VEAM trước xu thế dịch chuyển sang xe điện

Thách thức lớn nhất không chỉ đến từ sự suy yếu tạm thời của thị trường, mà còn từ một xu hướng không thể đảo ngược: sự trỗi dậy của thị trường xe máy điện. Các chính sách hạn chế xe xăng đang tạo ra một sân chơi mới, nơi các đối thủ như VinFast có nhiều lợi thế.

Chính sách hạn chế xe xăng và người hưởng lợi

Đề xuất hạn chế và tiến tới cấm xe máy xăng tại các quận trung tâm Hà Nội và TP.HCM vào năm 2030 đang tạo ra một cú hích cực lớn cho xe điện. Trong cuộc đua này, VinFast được xem là doanh nghiệp hưởng lợi trực tiếp và đang nhanh chóng chiếm lĩnh thị phần, cạnh tranh trực diện với các mẫu xe của Honda.

Sự thay đổi này đặt ra một bài toán hóc búa cho liên minh VEAM và Honda. Trong khi Honda vẫn đang loay hoay với các sản phẩm xe máy điện chưa thực sự đột phá, nguồn lợi nhuận chính của VEAM lại đang bị đe dọa bởi chính sự thành công của dòng xe xăng truyền thống.

Kết luận

VEAM đang ở trong một tình thế nghịch lý: sở hữu lượng tiền mặt khổng lồ nhưng lại có một tương lai bất định. Sự phụ thuộc quá lớn vào lợi nhuận từ liên doanh với Honda, một ‘gã khổng lồ’ đang bị thách thức bởi xu thế xe điện, đã trở thành rủi ro lớn nhất. Nếu không có những thay đổi chiến lược trong hoạt động kinh doanh cốt lõi, ‘két sắt’ của VEAM có thể sẽ vơi dần trong tương lai không xa.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Tại sao VEAM được gọi là ‘két sắt tiền mặt’?

VEAM được gọi là ‘két sắt tiền mặt’ vì phần lớn lợi nhuận sau thuế của công ty không đến từ hoạt động sản xuất kinh doanh chính, mà đến từ các khoản cổ tức khổng lồ nhận được từ các liên doanh, đặc biệt là 30% cổ phần tại Honda Việt Nam.

2. Rủi ro lớn nhất đối với VEAM hiện nay là gì?

Rủi ro lớn nhất của VEAM là sự phụ thuộc quá lớn vào lợi nhuận từ Honda Việt Nam. Trong bối cảnh doanh số xe xăng của Honda đang sụt giảm và xu hướng xe điện lên ngôi, nguồn thu chính này đang bị đe dọa nghiêm trọng, trong khi hoạt động kinh doanh cốt lõi của VEAM lại kém hiệu quả.

3. Chính sách hạn chế xe xăng ảnh hưởng thế nào đến VEAM và Honda?

Chính sách hạn chế xe xăng tại các thành phố lớn làm giảm nhu cầu đối với sản phẩm chủ lực của Honda, từ đó làm giảm doanh thu và lợi nhuận của liên doanh. Điều này tác động trực tiếp và tiêu cực đến khoản cổ tức mà VEAM nhận được, vốn là nguồn sống của tổng công ty.